W ostatnich latach głośno się zrobiło o Göbekli Tepe. Jest to jedna z najstarszych świątyń świata, nie jest jednak jedyną odkrytą w Turcji. Równych jej wiekiem, lub nawet starszych jest parę innych stanowisk archeologicznych, na których badania archeologiczne dopiero rozpoczęły się, lub jeszcze czekają na archeologów. Oto siedem z nich:
Spis treści:
Boncuklu Tarla
Zgodnie z pierwszymi badaniami, stanowisko to jest o co najmniej 1000 lat starsze od Göbekli Tepe i sięga 12000 lat p.n.e. Ludność opuściła to miejsce 7000 lat p.n.e.
Boncuklu Tarla, czyli Koralikowe Wzgórze, znajduje się na południowy-wschód od miejscowości Mardin i 300 kilometrów na południowy wschód od Göbekli Tepe. Nie mylić z Boncuklu Tepe na terytorium Turkmenistanu!!!
Boncuklu Tarla została odkryta w 2008 roku, a badania archeologiczne rozpoczęły się tutaj w 2012 roku. Nazwa pochodzi od tego, że ludność na tym terenie znajdowała w ziemi koraliki. Odkryto tutaj wiele grobów, w których znajdują się szkielety przyozdobione właśnie koralikami (nazbierano ich do tej pory ponad 20 tysięcy!). Koraliki przedstawiają jelenie, węże, byki, leopardy, kozice.
Pomimo tego, że była to ludność łowiecko-zbierackiej, odkryto tutaj ślady po polach uprawnych pszenicy i jęczmienia, wypasano również owce i kozy. Jednym słowem, jest to miejsce, gdzie rozpoczęło się życie osadnicze.
W 2019 roku odkryto tutaj świątynię, która jest zbliżona z wyglądu do świątyń z Göbekli Tepe, a pochodzi z 11300 lat p.n.e. Świątynia posiada cztery filary pośrodku sali na linii północ-południe i wschód-zachód, otoczona jest murem z kamieni i gliny.
Karahan Tepe
Siostrzane stanowisko dla Göbekli Tepe, znaleziono tutaj filary w kształcie litery T, bardzo podobne do tych z Göbekli Tepe. Znajduje się na wschód od Şanlıurfy oraz 35 kilometrów od Göbekli Tepe. Odkryte w 1997 roku, ale badania rozpoczęły się niedawno, bo w 2019 roku. Już teraz jest jasne, że Karahan Tepe jest równie ważnym, jeśli nie ważniejszym, stanowiskiem od Göbekli Tepe. Rozciąga się na 13 hektarach, czyli na obszarze większym od Göbekli Tepe. Wiek szacuje się obecnie na 10500 lat p.n.e., postępujące badania wskazują jednak, że niższe warstwy Karahan Tepe mogą sięgać dalej w przeszłość niż 12000 lat p.n.e.
Do tej pory udało się odkryć miejsca kultu, ponad 250 filarów w kształcie litery T zdobionych figurami zwierząt, oraz głowę ludzką wyrzeźbioną w litej skale. Przypuszcza się, że oprócz świątyń, uda się również tutaj odkryć osiedla ludzkie. W skala znajdują się wydrążone dziury, które służyły, jak przypuszcza się, do przechowywania żywności. Na stanowisku archeologicznym odkryto również wiele kości lisów, co wraz z figurami tych zwierząt wyrzeźbionych na filarach pozwala spekulować, że lisy stanowiły ważny punkt kultu.
Kahin Tepe
W Prowincji Kastamonu, niedaleko miejscowości Araç znajdują się wykopaliska Kahin Tepe datowane na 12000-7000 lat p.n.e. Pierwsze badania w tym miejscu rozpoczęto już w latach pięćdziesiątych zeszłego wieku, następne w latach dziewięćdziesiątych. Najnowsze, podjęto w 2018 roku i trwają dotychczas. Stanowisko jest o tyle ważne, że jest to najstarsze osiedle odkryte w regionie Morza Czarnego.
Odkryto tutaj mury budowane w kształcie okręgu, doły ofiarne, figurki zwierząt, filary. Istnieją ślady uprawy roli.
Harbetsuvan Tepesi
To wzgórze znajduje się również niedaleko Şanlıurfy, około siedem kilometrów na południowy-zachód od Karahan Tepe. Badania archeologiczne rozpoczęto w 2017 roku i trwają do dzisiaj. Harbetsuvan Tepe datuje się na lata 9000-8200 lat p.n.e. Na stanowisku odkryto filary w kształcie litery T, świątynie podobne do tych z Göbeklitepe oraz budowle na planie prostokąta. Odkryto również wiele kości dzikich zwierząt.
Nevalı Çöri
Jest to wczesnoneolityczna osada położona – ponownie – niedaleko Şanlıurfy, nad jednym z dorzeczy Eufratu. Znana ze swoich świątyń i odkrytych tutaj rzeźb. Wraz z Göbeklitepe zmieniła nasze poglądy na życie w epoce neolitu. Badania przeprowadzono w latach 1983-1991 w ramach archeologicznych badań ratunkowych przed budową tamy i zalaniem tych terenów. Wiek osady ustala się na 10000-9000 lat p.n.e. To właśnie tutaj po raz pierwszy w historii uprawiano pszenicę.
Odnaleziono tutaj filary podobne do tych z Göbeklitepe, trzymetrowe, wolnostojące, otoczone kamiennymi murami, wnętrza budynków były pokryte wapieniem, na którym odkryto ślady czerwonej farby. W niektórych domach znaleziono kości ludzkie i czaszki. Osada sławna jest ze swoich rzeźb, reliefów i figurek wykonanych w wapieniu: głowy mężczyzny, figurki ptaka, ręce wyrzeźbione na jednym z filarów. Rzeźby ludzkie znalezione na stanowisku należą do najwcześniejszych rzeźb ludzkich wielkości naturalnej. Odkryto tutaj również gliniane figurki ofiarne. Jeden z reliefów przedstawia dwie postacie tańczące wraz z figurą przypominającą żółwia.
Taşlı Tepe
Taşlı Tepe odkryto w 2011 roku. Położone jest niedaleko miejscowości Siverek w prowincji Şanlıurfa. Odkryto tutaj filary w kształcie litery T, bez żadnych reliefów. Również i tutaj odnaleziono ślady pierwszej uprawy pszenicy.
Gusir Höyük
Pochodzi z lat 11000-11500 lat p.n.e. Odkryte w 1989 roku, ale pierwsze badania przeprowadzono tutaj w latach 2009-2012. W grobach odnaleziono ozdoby z koralików oraz naczynia ozdobione w geometryczne wzory. Na stanowisku odkryto kamienne plakiety z wyrytymi postaciami owada o głowie psa, z kości z wyrzeźbionym pająkiem. Również tutaj wzniesiono filary, wysokości 1,5 metra, niektóre z nich ozdobione są okręgami, w innych wydrążono okrągłe dziury.
Proszę udostępnij i pomóż innym dotrzeć do tego artykułu!
