Wczoraj, w Stambule, zmarł profesor İlber Ortaylı. Mówi się, że nie ma ludzi niezastąpionych, natomiast z całą pewnością są tacy, których jest bardzo trudno zastąpić. Profesor Ortaylı do tych ludzi należał.
Spis treści:
Biografia
İlber Ortaylı urodził się 21 maja 1947 w Bregenz w Austrii, zmarł 13 marca 2026 roku, w wieku 78 lat w Stambule. Był profesorem historii, jednym z najsławniejszych tureckich historyków, specjalistą od historii Imperium Osmańskiego, Tatarów Krymskich, Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej. Był także znany jako popularyzator historii: prowadził wykłady publiczne, programy telewizyjne, pisał eseje historyczne.
Ortaylı urodził się w rodzinie krymskotatarskiej: rodzice z powodu stalinowskich prześladowań wyemigrowali z ZSRR do Austrii. Gdy miał dwa lata, rodzina przeniosła się do Turcji i osiedliła w Ankarze. W domu mówiło się w trzech językach: po turecku, rosyjsku i niemiecku. Już jako historyk, dodał do tej kolekcji języków włoski, angielski, francuski, język arabski, perski, osmański oraz łacinę. Publikował swoje prace po turecku, francusku i niemiecku. Wiele z jego książek zostało przetłumaczonych na język angielski.
W czasach studenckich pracował jako przewodnik, co pomogło mu wyrobić charakterystyczny styl którym posługiwał się w trakcie uczenia historii.
Studiował nauki o administracji publicznej na Uniwersytecie w Ankarze. Następnie wyjechał do Wiednia, gdzie na Uniwersytecie Wiedeńskim studiował slawistykę i studia orientalne. Tytuł magistra uzyskał na Uniwersytecie w Chicago, pod kierunkiem profesora Halil İnalcıka, natomiast doktorat obronił na Uniwersytecie w Ankarze, na Wydziale Nauk Politycznych.
W 2001 roku otrzymał nagrodę Fundacji Aydın Doğan w dziedzinie historii. Przyznano ją z uwzględnieniem jego prac naukowych, artykułów i książek publikowanych od początku lat 70., jego wysiłków na rzecz popularyzacji nauki historycznej, działalności mającej na celu zainteresowanie historią Turków w każdym wieku, jego aktywności naukowej za granicą oraz znaczącej roli międzynarodowej w tureckiej historiografii.
W 2002 roku został wykładowcą wizytującym na Uniwersytecie Galatasaray, a dwa lata później na Uniwersytecie Bilkent. Prowadził zajęcia z historii prawa tureckiego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Galatasaray oraz na Wydziale Prawa Uniwersytetu MEF. Był członkiem senatu Uniwersytetu Galatasaray. Był również członkiem Katedry Historii Prawa na Wydziale Prawa Uniwersytetu Medipol w Stambule.
W 2007 roku otrzymał Medal Puszkina za wielki wkład w rozpowszechnianie i badanie języka rosyjskiego, zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz zbliżenie i wzajemne ubogacanie kultur różnych narodów. Odznaczenie przyznano dekretem podpisanym przez Władymira Putina i ogłoszonym oficjalnie przez Kreml. Uroczystość wręczenia odbyła się w rosyjskim konsulacie w Stambule.
W 2011 roku został wybrany honorowym członkiem Macedońskiej Akademii Nauk i Sztuk. Był honorowym członkiem Societas Iranologica Europeae, Austriackiej Akademii Nauk, Tureckiej Akademii Nauk i tureckiej Fundacji Historycznej (Tarih Vakfı). Był także członkiem zarządu Międzynarodowego Komitetu Badań Osmanistycznych.
W 2005 roku został mianowany dyrektorem Muzeum Topkapi w Stambule, stanowisko to pełnił do przejścia na emeryturę w 2012 roku. W 2018 roku został doradcą ministra Kultury i Turystyki.
5 grudnia 2025 roku trafił do szpitala z powodu zapalenia nogi. W styczniu 2026 roku, po operacji prostaty, wystąpiły komplikacje związane z cukrzycą i przewlekłą niewydolnością nerek, w wyniku czego na początku marca 2026 został hospitalizowany w Szpitalu Uniwersyteckim Koç. Przez około 5–6 dni przebywał na intensywnej terapii i około 9 marca został podłączony do respiratora. Zmarł 13 marca 2026 roku zmarł w wyniku niewydolności wielonarządowej.
Gazety i telewizja
Prowadził programy historyczne w telewizji TRT2, TRT Türk, NTV, Bloombert HT., TV100. W 2004 roku prowadził dokument „İlber Ortaylı ile”, który rozpoczął emisję na TRT 2, a następnie w weekendy był nadawany na TRT Türk.
Pisał artykuły do gazety Milliyet, miesięcznika Atlas Tarih oraz do kwartalnika Doğu Batı. Był publikowany w Popüler Tarih, Tarih ve Toplum, w dodatku Habertürk Tarih gazety Habertürk.
Był członkiem rady doradczej czasopism „Doğu Batı” i „NTV Tarih”.
Był wielkim kolekcjonerem książek. Poinformował kiedyś, że w swojej bibliotece posiada około 30 000 książek, z czego 5 000 przekazał Uniwersytetowi Galatasaray.
Wypowiedzi o Polsce
İlber Ortaylı wielokrotnie wypowiadał się o Polsce, Polakach i relacjach polsko-tureckich. Często przypominał, że między Imperium Osmańskim a Polską istniała długa tradycja współpracy politycznej. Podkreślał, że oba państwa przez wieki utrzymywały stabilne stosunki i jeśli porównać te stosunki ze stosunkami innych krajów, to Polska i Turcja rzadko prowadziły ze sobą wojny. Polska była jednym z nielicznych krajów w Europie, z którym Imperium Osmańskie miało stosunkowo stabilne relacje.
Cenił sobie filmy Wajdy: Popiół i diament, Ziemia obiecana, Pokolenie.
