Diamenty. Najsłynniejsze kamienie świata. Związanych jest z nimi wiele tajemnic, przesądów, często również przypisywano im klątwy i inne nieszczęścia. Oto opowieść o jednym z nich.
Spis treści:
Diament sułtanów: Kaşıkcı Elması
Pewnego dnia, ubogi stambulski rybak przechadzał się wzdłuż Bosforu, gdy nagle, wśród śmieci wyrzuconych przez fale na brzeg, zobaczył coś błyszczącego. Zaintrygowany, rozgrzebał śmieci, by wydobyć błyszczący kamień. Kamień był piękny, ale cóż biedny rybak miał z nim zrobić? Nosił go więc w kieszeni kilka dni, aż w końcu zdecydował, że zaniesie go do jubilera. Jubiler, przyjrzał się ubogiemu rybakowi, rzucił pobieżnie okiem na błyskotkę i stwierdził, że to zwykły kawałek szkła. W zamian jednak za fatygę, zaoferował wymianę kamienia na trzy łyżki. Rybak nie zastanawiał się długo. Kamień był dla niego bezużyteczny, za to łyżki zawsze się przydadzą. Zgodził się. W ten oto sposób kamień trafił do jubilera a potem na dwór sułtana.
Tajemniczy kamień
Tak brzmi jedna z wersji legendy o Kaşıkcı Elması, czyli największym diamencie w kolekcji sułtana, oraz jednym z największych diamentów świata. W niektórych wersjach legendy to rolnik wykopuje spod ziemi diament, w jeszcze innych to producent łyżek znajduje diament i stąd bierze się jego nazwa: Diament Łyżkarza.
Ten piękny kamień znajduje się w muzeum pałacu Topkapı (Stambuł). Diament ma kształt gruszki i waży 86 karatów. Otoczony jest 48 brylantami a całość osadzono w srebrze. Podobnie jak wszystko, co związane z kamieniem, również kto zadecydował o takim osadzeniu kamienia – owiane jest tajemnicą.
Kiedy ten piękny kamień rzeczywiście trafił na dwór sułtana? Nie wiadomo. W dokumentach dworskich istnieją zapiski z siedemnastego wieku o diamencie łyżkarza, jednak kamień ów miał tylko 10-12 gram, co odpowiada 50-60 karatom, czyli zdecydowanie zbyt mało, by być diamentem o którym mowa.
Który sułtan pierwszy był właścicielem Kaşıkçı Elması? O to również spierają się historycy. Czy był to sułtan Selim III? Czy może dopiero jego następca Mahmud II?
Z tym diamentem naprawdę związanych jest więcej legend niż faktów.
Bonaparte, Maria Antonina i słynny diament
Istnieje na przykład historia o matce Napoleona, Letycji Bonaparte i jej miłości do młodego kapitana Louis-Auguste Camusa de Richemont, który został pojmany przez Turków w bitwie pod Nikopolis w 1798 roku. Jeńca przewieziono do Stambułu i zażądano okupu. Zrozpaczona Letycja Bonaparte, nie mogąc doczekać się ukochanego, zdecydowała się więc wysłać do sułtana Selima III najcenniejszy klejnot jaki miała – Kaşıkçı Elması. Pośrednikiem był Ali Pasza, władca Epiru, który przewija się w kilku opowieściach o słynnym klejnocie.
Z diamentem starano się nawet powiązać matkę króla Francji Ludwika XIV czy Marię Antoninę twierdząc, że diament z kolekcji sułtana należał kiedyś do niej a został wywieziony z Francji w czasach rewolucji francuskiej.
Ile w tych historiach prawdy? Pewnie niewiele, chociaż Camus w swoich dziennikach wspomina, że w trakcie budowy umocnień odnaleziono stary cmentarz i wiele kosztowności zostało zrabowanych przez żołnierzy. Po wygranej bitwie, zdobyczne przeszły następnie w zwycięskie, tureckie ręce. Może tam właśnie należy szukać początków diamentu?
Z Indii przez Francję do Stambułu
Jak wcześniej wspomniałam, z klejnotem często łączy się imię Alego Paszy, a właściwie jego ukochanej z haremu: Kyry Vassiliki, której to szyję zdobił słynny wisior. Ta legenda z kolei opowiada, że diament pochodzi z Indii, gdzie został zakupiony przez francuskiego oficera Pigota, a następnie wystawiony na aukcji w Paryżu, gdzie kupiła go matka Napoleona Bonaparte. Po klęsce Napoleona, brosza została wystawiona ponownie na sprzedać i kupiona przez Ali Paszę jako podarek dla ukochanej. Niestety, sułtan skazał paszę na śmierć i skonfiskował jego dobra. I to właśnie wtedy, Kyra Vassilika została zmuszona oddać sułtanowi drogocenny klejnot. Jako ciekawostkę dodam, że śmierć Alego Paszy i historia Vassiliki została opisana przez Aleksandra Dumasa w „Hrabim Monte Christo”.
Turecki diament dzisiaj
Diamentem zainteresował się nawet Michael Jackson podczas wizyty w 1995 roku w Stambule i chciał go wykorzystać w swoim teledysku i filmie, jednak z powodów bezpieczeństwa, muzeum nie wyraziło zgody na opuszczenie przez kamień muzeum.
Cenny klejnot znajduje się w skarbcu sułtańskim, do którego wejście znajduje się na trzecim dziedzińcu pałacu Topkapı.
Cennik i godziny otwarcia pałacu Topkapı
Po szczegóły odsyłam do strony głównej pałacu.
Pałac otwarty jest od godziny 9 do 16:45 w okresie zimowym (1październik – 1 kwiecień) oraz od godziny 9 do 18:45 w okresie letnim (1 kwiecień – 1 październik). Bilety sprzedawane są odpowiednio godziny 16 i 18.
We wtorki muzeum jest nieczynne.
Cena biletu (2020): 72 TL.
