Z czym kojarzy się wam Edirne?
Moje pierwsze skojarzenia to sery, przepyszna wątróbka, badem ezmesi, zapasy (yağlı güreş), mydła w kształcie owoców, meczet Selimiye i malownicze uliczki z cudownymi domami.
Edirne jest położone w pobliżu granicy z Grecją i Bułgarią i jak dla mnie, ma klimat właśnie takiego pogranicznego miasta: jeszcze w Turcji, ale czuć, że inne kultury też tu mają swój wpływ. O serach pisać nie będę (trzeba kupić i zjeść). O wątróbce też nie. Również można zjeść. I nie tylko w Edirne. Zapasom poświęcę osobny artykuł, a o owocowych mydłach rozpisywać się nie będę.
Spis treści:
Historia Edirne
Miasto pierwotnie zamieszkiwały plemiona trackie, po zdobyciu tych terenów przez Rzymian, w 120 r.n.e.cesarz Hadrian znacznie je rozbudował i nadał miastu nazwę Hadrianopolis. W późniejszych latach było stolicą Macedonii. W 1365 roku miasto zostało zdobyte przez Turków, nazwano je Edirne i przeniesiono tu stolicę z Bursy. W 1416 roku Edirne zostało stolicą całego Imperium. W 1453 roku zdobyto Konstantynopol i Edirne utraciło swoj zaszczytny status stolicy. W 1693 roku zmarł tu sułtan Murad IV, a w latach 1863-1868 mieszkał tu założyciel wiary Baha-i Bahá’u’lláh (o nim też pisać nie będę). W 1920 roku miasto przejściowo, na trzy lata, zdobyli Grecy. W czasach Imperium Osmańskiego Edirne było sobie letnią rezydencją sułtanów.
Meczet Selimiye
Zbudowany został pomiędzy 1568 a 1575 rokiem za panowania Selima II, przez jednego z największych architektów – Sinana i uważany jest za jego najlepsze dzieło. Uwieńczenie jego dorobku. A dlaczego wybrano właśnie Edirne a nie İstanbul? W stolicy nie znaleziono odpowiedniego miejsca dla tak ważnego meczetu, stąd zapadła decyzja o wybudowaniu go w Edirne. Istnieje również legenda, opwiadająca o tym, że sułtam we śnie zobaczył Mahometa, który wskazał mu miejsce budowy meczetu. Meczet otwarto 14 marca 1575 roku. Już po śmierci Selima II, dzięki któremu meczet w ogóle powstał.
Budowa meczetu:
Meczet zbudowano na wzgórzu, starannie wybierając jego miejsce, aby budowla nie została uszkodzona w razie trzęsienia ziemi.
Kopuła meczetu jest szeroka trzydzieści jeden metrów, wysoka na czterdzieści trzy, waży dwa tysiące ton i oparto ją na ośmiu potężnych kolumnach zwanych nogami słonia. Kolumny te są połączone sześciometrowymi łukami. Meczet ma tylko jedną kopułę. Ma to symbolizować Boga – jednego i niepowtarzalnego. Kopuła meczetu należy do jednej z największych kopuł na świecie, a wielkością zbliżona jest do tej w Hagia Sophii.
Zgodnie z legendą, meczet posiada w całości 999 okien, co obrazować miało doskonałość Boga. W rzeczywistości w całym meczecie jest tylko 384 okien. Każde z pieczołowitością zaprojektowane przez Sinana. Meczet jest przez to o wiele lepiej oświetlony niż Błękitny Meczet lub Hagia Sophia. Okna głównej kopuły były zaprojektowane w stylu barokowym.
Do meczetu prowadzą trzy drzwi: centralne, drzwi z prawej i lewej strony. Istnieją również cztery boczne drzwi, które otwiera się w czasie Ramadanu, piątkowych modlitw i świąt. W całym meczecie znajduje się łącznie 21 par drzwi.
Inna symbolika dotycząca meczetu:
- 5 rzędów okien symbolizuje 5 filarów islamu
- 4 ambony mówią o 4 prawdziwych sektach islamu
- 32 drzwi meczetu – 32 obowiązki w islamie
- 6 korytarzy w dwóch tylnych minaretach – 6 filarów wiary
- 12 balkonów minaretowych – meczet został zbudowany przez 12 sułtana
Wnętrze meczetu Selimiye:
We wnętrzu meczetu mihrab (nisza modlitewna skierowana w stronę Mekki) wyłożona jest kaflami z Izniku. Mahfil sułtana, znajdujący się po lewej stronie mihrabu oparty jest na czterech marmurowych kolumnach, wyłożono go ceramiką (część została usunięta przez Rosjan w trakcie najazdu w 1878 roku) z wyobrażeniami grusz, śliw, tulipanów i hiacyntów.
Mahfil muezzina natomiast, położony naprzeciwko mihrabu, udekorowano przedstawieniami tulipanów. Mahfil umieszczono w centrum meczetu, aby nie zburzyć jego symetrii. Otoczono go drewnianą balustradą. Poniżej mahfilu znajduje się marmurowa fontanna z mozaikowymi zdobieniami. Na suficie mahfilu znajduje się edrinekari – typowa dla Edirne forma zdobienia drewna. Minbar zbudowano z marmuru w którym wyrzeźbiono delikatną siatkę ornamentów.
Istnieje legenda o tym, że sułtan zamarzył sobie, aby minbar wykonano ze złota. Sinan nie zgodził się na to, uważając że ludzi zniszczą go i rozkradną złoto. Obiecał za to sułtanowi, że zbuduje dla niego minbar o wiele cenniejszy. Nie mniej imponujący jest mihrab – wykonano go z jednego bloku marmuru, który wyrzeźbiono już po umieszczeniu go w ścianie. Po obu stronach umieszczono modlitwy: Amen er Resulü i Fatiha Sura.
W skład meczetu wchodzą również: biblioteka, łaźnie, medresa (szkoła), imaret (dom pielgrzyma) i arasta (bazar). W imarecie znajduje się obecnie muzeum. Celem Sinana było skupienie wszystkich ważnych obiektów wokół meczetu tak, aby wszystko inne w mieście wydawało się małe i niewiele znaczące.
Meczet posiada cztery minarety o wysokości siedemdziesięciu jeden metrów. Wyższe minarety posiada tylko Kutub Minar w Dehli w Indiach – siedemdziesiąt trzy metry. Dwa z minaretów posiadają po trzy klatki schodowe. Ci, którzy się po nich wspinają na balkony, nie widzą siebie nawzajem.
W 2011 roku Meczet Selimiye został włączony do listy światowego dziedzictwa UNESCO.
Eski Camii
Zbudowany w 1414 roku za panowania Mehmeda I. Jest najmniejszym i najstarszym meczetem w Edirne. We wnętrzu obejrzeć można inskrypcje kaligraficzne na ścianach z XIX wieku, z których z resztą meczet jest znany. Pierwotnie posiadał tylko jeden minaret, za panowania Murada II dobudowano drugi.
Üç Şerefeli Camii
Posiada cztery minarety, z których każdy jest zaprojektowany w innym stylu. Każdy posiada trzy balkony – stąd nazwa meczetu. Ma dużą centralną kopułę i parę mniejszych różnych rozmiarów. Każda o innej dekoracji i kolorystyce.
Wieża Macedońska
Pozostałość murów Edirne, wybudowanych jeszcze w czasach rzymskich. Wokoło znajduje się park. Do 1953 roku służyła również jako wieża zegarowa.
Saraçlar Caddesi
Warto się przejść. Malownicze, małe domki, małe sklepiki w których można kupić „groch z kapustą” a zwłaszcza sery, z których Edirne słynie, i badem ezmesi, czyli marcepan.
Muzea w Edirne:
Muzeum Archeologiczne – znajduje się w pobliżu Meczetu Selimiye. Ceramika, srebro, przedmioty zdobione edirnekari. Niestety, jedyne co mi w pamięci utkwiło, to łuk ze strzałą założoną w złą stroną.
Muzeum Sztuki Islamskiej – też podobno w pobliżu meczetu. Nie wiem. Nie odwiedziłam.
Muzeum Medyczne – też nie odwiedziłam, dowiedziałam się z netu i wrócę tak szybko jak się da by zobaczyć. Znajduje się w miejscu kompleksu Beyazyda zbudowanego w latach 1484-1488, w skład którego wchodził najnowocześniejszy w owych czasach szpital psychiatryczny, gdzie stosowano muzykoterapię i terapię poprzez naturę – czyli spacery po ogrodach.
źródła:
